Jak działa Europejski System Handlu Emisjami?

Unia Europejska (UE) od lat prowadzi politykę ochrony środowiska. Jest to efektem dostrzeżenie wniesienia zmian w funkcjonowanie zarówno państw członkowskich, jak i całego kontynentu oraz świata. W zakres działań wspólnoty wchodzą m.in. wprowadzanie obowiązujących dyrektyw, dotyczących takich aspektów jak: zrównoważona konsumpcja i produkcja, ochrona wód i prawidłowo prowadzona gospodarka wodna. Jednakże jedną z kluczowych form jest walka ze zmianami klimatycznymi. UE, jako jedna z największych gospodarek na świecie, prowadzi aktywne sposoby przeciwdziałania emisjom gazów cieplarnianych. Celem prowadzonych działań jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r. Realizacji ma przysłużyć Europejski System Handlu Emisjami.

Działanie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji

Europejski System Handlu Emisjami jest znany również jako wspólnotowy rynek uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO2) lub system ETS. Powstał on w 2005 r., ustanawiając za główny cel prowadzenie polityki propagującej, a zwłaszcza wspierającej pragmatyczne podejście do handlu emisjami CO2. Dotyczy to ograniczenia z zachowaniem względów ekonomicznych oraz efektywnych dla gospodarki. Działanie systemu opiera się na ustawionym pułapie oraz handlu gazami cieplarnianymi emitowanymi przez:

  • energochłonne sektory przemysłu,
  • producentów energii,
  • linie lotnicze.

System obejmuje wszystkie państwa członkowskie UE oraz kraje należące do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG; Norwegia, Islandia, Liechtenstein) i  Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA; Szwajcaria). Głównym założeniem jest ograniczenie emisji gazów, pochodzących z instalacji należących do sektora energetyki i przemysłu wytwórczego. Dotyczy to także linii lotniczych, realizujących loty pomiędzy krajami, gdzie system ETS obowiązuje.

System pułapów i handlu emisjami CO2

Limit ilości gazów cieplarnianych, wysyłanych do atmosfery jest sukcesywnie obniżany. Tym samym emisja ma znacznie się zmniejszać, ratując skutki oddziałujące na pogarszający się stan Ziemi. Do roku 2030 ma ona ulec redukcji o co najmniej 40%. Punktem odniesienia są dane statystyczne z 1990 r.

Każdy z operatorów instalacji musi zakupić lub otrzymać uprawnienia do emisji. Tym sposobem zyskują możliwość handlowania nimi według wewnętrznych potrzeb. Jednakże ich rola nie ogranicza się do pojedynczego działania. Instalacja ma za zadanie umorzenie ustanowionej liczby przydziałów, która to znów wystarcza na pełne pokrycie jej emisji. W przypadku nie dopilnowania tej kwestii formalnej, na operatora nakładane są wysokie kary finansowe. W celu spełnienia wszystkich wymogów, można skorzystać z prawa do handlu emisjami CO2. W momencie, kiedy instalacja zmniejszy oddawane przez siebie gazy do atmosfery, może:

  • zatrzymać resztę przydziału w ramach przyszłościowego pokrycia,
  • sprzedać na rzecz innej instalacji.

Cały system został stworzony, jako gwarant pomyślności spełnienia misji. Zapewniają o tym wysokie kary, a także ceny emisji CO2. Pozwala to na rozwój innowacyjnych technologii wyróżniających się niskoemisyjnością.

Handel emisjami co2

Kogo obejmuje Europejski System Handlu Emisjami?

Podstawowym gazem emitowanym do atmosfery jest dwutlenek węgla (CO2). Ograniczenie tego należy głównie do sektorów przemysłu energochłonnego (m.in.: rafinerii, ropy naftowej, hut żelaza), wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej oraz lotnictwa komercyjnego. Kolejnymi gazami, których emisja musi zostać zredukowana są podtlenek azotu (N2O) oraz pochodzące z produkcji aluminium perfluorowęglowodory (PFC).

Europejski System Handlu Emisjami opiera się w swoim działaniu na okresach rozliczeniowych. Aktualnie mamy do czynienia z czwartym okresem trwającym w ramach 2021-2030. Udział w nim jest obowiązkowy dla firm, należących do konkretnych sektorów gospodarczych. W tym obrębie wyróżnia się nie tylko przynależność, ale również rodzaj gazów i zakres obowiązków. Nie zawsze jest on taki sam. Przykładowo w sektorze lotnictwa do końca 2023 r. system będzie obowiązywał jedynie loty pomiędzy lotniskami krajów należących do EOG.

Kolejnym przypadkiem odstępstwa są instalacje, które przekraczają określony pułap. Znowuż te mniejsze mogą zostać wyłączone z systemu. Jest to zależne od polityki pro klimatycznej prowadzonej przez dane państwo. Przejawem mogą być specjalne formy opodatkowania lub inne środki, realizujące misję zmniejszenia emisji w sposób zrównoważony.