Czy monitoring w szkole jest legalny?

Kamery stały się w ostatnich latach nieodłącznym elementem starań o bezpieczeństwo na naszych ulicach, osiedlach, w hipermarketach i galeriach handlowych.

Ich popularność ma swoje źródło nie tylko w skuteczności, jeśli chodzi o identyfikację sprawców kradzieży i wandalizmu, ale również w fakcie, że stanowią doskonały środek prewencji przeciwko tym wykroczeniom. Czy mając na uwadze te korzyści, monitoring można zamontować również w szkołach?

Kiedy prawo dopuszcza monitoring w szkole?

Regulacje prawne dotyczące monitoringu w szkołach zostały zawarte w art. 108a ustawy – Prawo oświatowe. Zgodnie z tym przepisem kamery mogą zostać zainstalowane w szkole pod warunkiem, że jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa uczniów i pracowników lub ochrony mienia oraz że monitoring nie będzie stanowić środka nadzoru nad jakością wykonywania pracy przez pracowników szkoły.

Prawo oświatowe wylicza również pomieszczenia, w których kamery nie mogą zostać zainstalowane. Są to:

  • Pomieszczenia, w których odbywają się zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze;
  • Pomieszczenia, w których uczniom jest udzielana pomoc psychologiczno-pedagogiczna;
  • Pomieszczenia przeznaczone do odpoczynku i rekreacji pracowników;
  • Pomieszczenia sanitarnohigieniczne, czyli przede wszystkim toalety;
  • gabinet profilaktyki zdrowotnej;
  • szatnia i przebieralnia.

Wszędzie tam można jednak zainstalować kamery, jeżeli istnieje zagrożenie dla bezpieczeństwa przebywających w szkole osób lub jej mienia. W tym wyjątkowym wypadku należy szczególnie zadbać o to, by monitoring nie naruszył godności oraz innych dóbr osobistych uczniów i prawników. Muszą również zostać zastosowane techniki uniemożliwiające rozpoznanie osób przebywających w tych pomieszczeniach.

Kamery w szkole – kto o tym decyduje?

System monitoringu wizyjnego może wprowadzić do szkoły dyrektor. Taki krok musi być jednak poprzedzony przeprowadzeniem wymaganych prawem konsultacjami z radą pedagogiczną, radą rodziców i samorządem. Dyrektor musi również uzgodnić swoją decyzję z organem prowadzącym szkołę (dla szkoły podstawowej jest to gmina, dla szkoły średniej powiat).

Zasady korzystania z monitoringu w szkole

Załóżmy, że dyrektor spotkał się z aprobatą uczniów, rodziców i pedagogów i zgodnie ze swoim pomysłem zainstalował w szkole system dozorujących ją kamer. Na 14 dni zanim je uruchomi, musi poinformować o tym uczniów i pracowników w sposób zwyczajowo przyjęty w tej szkole. Natomiast za każdym razem, kiedy dyrektor będzie chciał dopuścić do obowiązków służbowych w szkole nową osobę, będzie musiał poinformować ją o monitoringu na piśmie. 

Jakich innych zasad musi przestrzegać taka szkoła? Dalsze regulacje także znajdują się we wspomnianym już art. 108a Prawa oświatowego. Stanowi on, że nagrania obrazu zawierające dane osobowe uczniów, pracowników i innych osób, których w wyniku tych nagrań można zidentyfikować, szkoła może przetwarzać jedynie w celu zapewnienia bezpieczeństwa na swoim terenie. Po upływie trzech miesięcy od dnia nagrania takie materiały muszą bezwzględnie ulec zniszczeniu.

korytarz szkolny

Pomieszczenia i inne obszary objęte monitoringiem muszą zostać w sposób wyraźny i czytelny oznaczone nie później niż na dzień przed uruchomieniem monitoringu. Osobą odpowiedzialną za obecność odpowiednich oznaczeń wizualnych lub dźwiękowych jest dyrektor.

Dyrektor musi dodatkowo ustalić wraz z gminą lub powiatem odpowiednie środki techniczne i organizacyjne służące ochronie przechowywanych nagrań obrazu oraz danych osobowych uczniów, pracowników i innych osób. 

Czy warto instalować kamery w szkole?

Monitoring zawsze w pewnym stopniu ogranicza prywatność objętych jego dozorem osób. Czy warto narzucać takie niedogodności zgromadzonym w szkole nastolatkom? Zgodnie z prawem, każdy dyrektor musi ocenić tę kwestię samodzielnie i znaleźć realny powód dla wprowadzenia kamer do swojej placówki. Na koniec przypomnijmy jednak korzyści, jakie niesie zainstalowanie w szkole systemu monitoringu wizyjnego:

  • Prewencyjne ograniczenie przemocy i wandalizmu wśród trudnych do zdyscyplinowania uczniów, którzy nie będą już mieć wrażenia anonimowości;
  • Możliwość identyfikacji sprawców kradzieży i zniszczeń;
  • Szybsze i bardziej skuteczne reagowanie nauczycieli w sytuacjach kryzysowych;
  • Szansa na łatwiejsze rozwiązywanie sporów pomiędzy uczniami dzięki rejestrowaniu zdarzeń i bójek;
  • Zwiększona ochrona uczniów i pracowników szkoły przed osobami niepowołanymi do przebywania na jej terenie np. przed handlarzami oferującymi nielegalne substancje odurzające.